Dirty Wars

In de schaduw van the War on Terror

(Richard Rowley, 2013, 86 min.)

dirty_wars2

Onderzoeksjournalist Jeremy Scahill, die eerder het Blackwater-schandaal voor het voetlicht bracht, kreeg op een dag een telefoontje van een oud-militair. Deze wilde een boekje opendoen over de dubieuze praktijken die het Amerikaanse leger erop nahield in de strijd tegen het internationale terrorisme. Scahill ging op onderzoek uit en zijn bevindingen legde hij vast in een boek, waarvan deze documentaire een afgeleide is. In Dirty Wars volgen wij Scahill op zijn tocht door gevaarlijke gebieden om de prakrijken van deze ‘covert operations’ in kaart te brengen.      

Paramilitairen
De aanleiding van het onderzoek is een nachtelijke inval in Khataba, Afghanistan. Een feestvierende familie werd daar begin 2010 onder vuur genomen, waarbij een zwangere vrouw, haar dochter en haar man de dood vonden. De broer van de man overleefde de aanval en vertelt aan Scahill hoe bebaarde militairen de kogels uit de lijken haalden. Ze waren er nooit geweest leek de boodschap, maar wie waren deze geweldslustige lieden precies? Naast onder meer de nabestaanden, ooggetuigen en experts te interviewen, reflecteert onze hoofdpersoon steeds op de gebeurtenissen en waarop deze de loop van zijn reis en zijn ervaringen vormen. In combinatie met fraai geschoten, af en toe zwaar gefilterde beelden heeft de film hierdoor iets weg van een who-dunnit. Het incident in Afghanistan leidt Scahill vervolgens naar Yemen, de VS, Mali en Somalië, waar hij met gevaar voor eigen leven de punten probeert te verbinden. De verhalen die hij optekent geven allemaal een schrikbarend beeld van een politiek spel dat in de schaduwen van het wereldtoneel plaatsvindt.

awlaki_rtr_fb2JSOC en Al-Awlaki
Twee  met elkaar vervlochten verhaallijnen die in de documentaire bijzondere aandacht krijgen zijn die van JSOC, een Amerikaanse elitekrijgsmacht, en de levensloop van Anwar al-Awlaki. De laatstgenoemde was een Amerikaanse imam die in de nasleep van 9/11 beschouwd werd als een spreekbuis voor de Islamitische Amerikanen die het Al-Qaida-terreur expliciet afkeurden. Toen het leger in 2003 in Irak binnenviel, zou zijn toon echter veranderen. De in zijn ogen immer uitbreidende oorlog tegen de Islam deed hem en zijn familie het land verlaten om hun heil te zoeken in Jemen. Daar werd hij onder druk van de Amerikaanse overheid gearresteerd en zonder proces of aanklacht anderhalf jaar lang vastgehouden. In 2011 zou hij gedood worden bij een aanslag van de Amerikanen. Scahill is niet alleen geshockeerd door de het feit dat de Amerikaanse overheid bereid is haar eigen burgers te doden, maar ook door de wat terrorismebestrijding op sociaal vlak teweegbrengt.

“Al-Awlaki seemed to embrace the identity he once opposed. The military jacket, the black flag, the unequivocal call for armed Jihad. The all American boy was gone, but also the moderate imam. But Why?”

Verdraaide logica
De covert ops van het in nevelen gehulde JSOC vinden momenteel “harder, faster, with full support of the White House” plaats, als wij een van Scahills informanten mogen geloven. De kill list van het leger wordt iedere dag aangevuld met namen die een (potentieel) gevaar zouden kunnen opleveren. Maar zoals Scahill aantoont zijn de criteria onduidelijk en is de legitimiteit ver te zoeken. Bij navraag over de redenen van deze acties communiceert het leger kortaf dat het vrijgeven van deze informatie de algemene veiligheid in gevaarlijk brengt, wat suggereert dat zij zichzelf op moreel vlak een carte blanche geeft. De macabere zijde van deze politiek bereikt in de film haar hoogtepunt bij de executie van Al-Awlaki’s 16-jarige zoon Abdulrahman, die twee weken na de dood van zijn vader in Jemen om het leven werd gebracht bij een drone-aanval. Volgens Scahill moest hij het ontgelden, niet vanwege wat hij gedaan had, maar om wie hij op een dag zou kunnen worden. Deze verdraaide logica is volgens hem tekenend voor het gehele beleid bij dit uit de klauwen gelopen beveiligingsapparaat dat nu zelf voet aan de grond heeft gezet in landen als Algerije, Thailand, Indonesië en Panama.

Conclusie
Dirty Wars schetst een onthutsende ontwikkeling die aan ons publieke oog onttrokken wordt. Het outsourcen van militaire acties aan plaatselijke warlords en de anonieme drone-aanvallen, waarbij talloze onschuldige burgerslachtoffers vallen, zijn activiteiten die vanuit menselijk oogpunt maar moeilijk te verdedigen zijn. Deze tegenstrijdigheid dreigt een morele beerput te worden die vroeg of laat aan het collectieve oog zal worden geopend. Schahill geeft met zijn journalistiek in ieder geval een gewaagde trap tegen het deksel. Naast de inhoud is de film om esthetische en narratieve redenen ook het bekijken waard. Het veelvuldige gebruik van filters en close-ups en Scahills ingehouden, bijna fluisterende dictie, zorgt voor een intieme sfeer die tegelijkertijd ontzettend stelt. Zijn eigen reis en publiciteit wordt af en toe ook onderwerp van de film, waardoor de dynamiek in het gehele netwerk mooi zichtbaar wordt. Hoewel dit omwille van de (vrij Amerikaanse) narratie bij flarden wat dik is aangezet, mag het de pret niet drukken.

Over yourisepp

Filmrecensies, filmtheorie en meer...
Dit bericht werd geplaatst in Filmrecensies en getagged met , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s