Fruitig viertal doet meesterlijke beproeving

Somm

(Jason Wise, 2012, 100 min.)

Somm - film still - documentary 2012

Het verkrijgen van de meestergraad in het sommelierschap is een van de moeilijkste beproevingen ter wereld. In de veertig jaar dat deze titel is geïnstitutionaliseerd, zijn er slechts 170 mensen die de test hebben doorstaan. In deze documentaire volgen wij vier aspirant-meesters die zich al studerend, proevend, ruikend en spugend voorbereiden op hun examen dat drie dagen duurt en slechts één keer per jaar kan worden behaald. Somm is daarmee niet alleen een film over de wonderlijke wereld van de wijn, maar ook een over passie, opoffering en vastberadenheid.

Moeilijk
Wie denkt dat een sommellier weinig meer doet dan tijdens luxe etentjes voorlichting geven over de keuze tussen rood, rosé, zoet of wit, zal versteld staan van de benodigde kennis, talent en analytisch vermogen waarover deze dient te beschikken. Naast allesomvattende kennis van de druifsoorten, wijnregio’s en voedselcombinaties, dien je als sommelier ook een buitengewoon verfijnde neus en afgetrainde smaakpapillen te bezitten, zo bewijst het viertal dat in deze documentaire centraal staat. Ian Cauble, Dustin Wilson, Brian McClintic en DLynn Procter zijn vier rijzende sterren in de wereld der wijnen en doen er alles aan om het felbegeerde Master Sommelier Diploma in de wacht te slepen. Hoewel ze goed op weg zijn, is er nog genoeg werk aan de winkel. Zo horen we naast gangbare omschrijvingen als ”gerookt”, “aards” en “vlezig” komische typeringen als “grootmoeders tas”, “een doorgesneden tuinslang” of “verse tennisballen”, iets wat je als leek misschien goed kunt voorstellen, maar door de onberispelijke vakjury  met een zure grijns zal worden ontvangen. De hamvraag is dan ook: zullen zij op tijd goed genoeg zijn om deze lakmoesproef te doorstaan? Dit moordende examen bestaat uit drie delen: theorie, service en blind proeven. Bij het laatste onderdeel dient de kandidaat binnen 25 minuten drie rode en drie witte wijnen te identificeren: een krankzinnige opgave, wanneer je bedenkt dat er duizenden wijnen op de markt zijn. De vier heren krijgen het dan ook zwaar te verduren en – zoals zij zelf ook beamen – moet je uit een bepaald hout gesneden zijn om überhaupt op zo’n niveau met drank bezig te zijn. Meester-sommelier Geoff Kraut verwoordt het treffend in de film: “To become so obsessed with, dedicate so much energy, passion, time and emotional heartbreak into it, you have to be a little bit off.” Het is dan ook geen wonder dat zij blij zullen zijn als het gedoe allemaal achter de rug is en ze hun gewone leven weer kunnen oppakken.

Toewijding
Hoe “off”, “nerdy”, of simpelweg toegewijd de vier heren precies zijn en welke sociale druk het examen met zich meebrengt, wordt duidelijk door de verhalen die verteld worden door hun vriendinnen en de sommeliers die ooit in hun schoenen stonden. Het is vooral de sociale context van de vier fijnproevers die in de film voor zowel dramatische spanning als vermaak moet zorgen. Deze wordt afgewogen tegen de meer informatieve delen over wijn die in bescheiden mate voorbij komen. De tweespalt tussen informeren en vermaken werkt ook op stilisitsch niveau door in de film, waarbij compositorisch uitgekiende shots het moeten afleggen tegen een docu-soap-achtige look in de trant van shows als The Osbournes. De drijvende en verbindende kracht in de film is echter de anticipatie op het examen. Dat de vier heren zowel letterlijk als figuurlijk over berg en dal gaan om hun droom te verwezenlijken wordt al snel duidelijk. Ze spenderen dagelijks meer dan 10 uur aan de studie en het proeven van wijnen, maar toch eindigt het voor velen in kommer en kwel. In het jaar dat het viertal werd gevolgd deden 50 aspirant meester-sommeliers een gooi naar de titel, maar bijna iedereen keerde met een bittere nasmaak en zonder lauweren huiswaarts. De meest toedewijde, opofferingsgezinde en wellicht meest sociaal schuwe kandidaten proberen het een jaar later nogmaals.

Somm - film still - Ian Cauble walking in vineyardLes
Naast de persoonlijke achtergronden van de deelnemers te belichten, neemt de filmmaker ons aan de hand van sommelliers, wijnboeren en experts mee, om ons kennis te laten maken met de gelaagdheid en de subtiliteit van wijnen. Wise heeft een imposante schare van internationale professionals verzameld die helaas in zeer korte soundbites uitleg geven. Duidelijk wordt dat wie de wereld van deze bijzondere drank binnentreedt, tevens lesje krijgt in de geschiedenis van de menselijke beschaving. Zo leren we dat de productie van wijn een cultureel-evolutionair proces is dat haar oorsprong vindt in het neolithicum – al sprak men 7000 jaar voor onze jaartelling waarschijnlijk nog niet over deze drank in termen van de viscositeit, fenolen en het tanninegehalte. Indrukwekkend zijn dan ook de scènes waarin de heren in het hier en nu tijdens een proeverij in no-time met hun analyse geven en waarbij de finesses van hun vakgebied inzichtelijk worden.

Conclusie
Hoewel Wise de opmaat naar de climax op een heldere, chonologische wijze ontvouwt en hier en daar fraaie, esthetische uitstapjes maakt door bijvoorbeeld wijnboeren te interviewen en Europese landerijen kleurrijk in beeld te brengen, valt de af en toe sterk opgevoerde sociale context binnen het geheel wat uit de toon. Soms lijkt het alsof de maker moeilijk kon kiezen tussen het tonen van het persoonlijke drama van de deelnemers en het in woord en beeld overbrengen van de inhoud van de meer wijngerelateerde zaken. Daarnaast zorgen vooral de familieleden en vrienden van het viertal voor een sociale duiding die bij vlagen aandoen als een reality soap. Dit laatste wordt ook bewerkstelligd door de af en toe vreemde visuele keuzes, zoals split screens en een plotselinge verspringing naar zwart-wit die gekunsteld overkomen. De montage komt hier en daar wat nerveus over, waardoor je na een kwartier in de film nog steeds het gevoel hebt dat dat je naar de opening zit te kijken. Ondanks dat is Somm een onderhoudende film dat een goed beeld schets over de talloze aspecten die (hoofdzakelijk) wijn behelst en de vergaande gevolgen voor je leven wanneer je besluit voor het meesterschap te gaan. Dat een goede wijn meer is dan een glas gefermenteerd druivensap is na het zien van Somm wel duidelijk.

Over yourisepp

Filmrecensies, filmtheorie en meer...
Dit bericht werd geplaatst in Filmrecensies en getagged met , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s