Een blik door de ogen van een Franse sterfotograaf

Journal de France

(Raymond Depardon & Claudine Nougaret, 2012, 100 min.)

De Franse fotograaf, journalist en documentairemaker Raymond Depardon (1942) heeft binnen zijn vakgebied zijn sporen al lang en breed verdiend. Hij startte zijn carrière in de politiek turbulente jaren zestig, die hij overal ter wereld vastlegde op foto en film. Op zijn oude dag heeft Depardon behoefte aan stilte en besluit door zijn vaderland te reizen om allerlei bijzondere plekken op de gevoelige plaat vast te leggen. In deze kalme en bij vlagen poëtische documentaire reizen wij met Depardon mee in het heden en duiken wij in het verleden middels fragmenten zijn bijzondere oeuvre. Het geheel wordt aaneengeregen door reflectief commentaar van Claudine Nougaret, die inmiddels al 25 jaar met hem samenwerkt als geluidstechnicus. Het resultaat is een pluriforme documentaire die een goed beeld geeft van Depardons werk en zijn blik op de wereld.

Blik
Een tabakswinkel op een hoek van typisch Frans straatje in Nevers, hier en daar rijdt een auto  voorbij of loopt er iemand door het shot. Wij kijken door de ogen van Depardon, die wacht op het juiste moment om zijn foto te nemen. Het frontale aanzicht van alledaagse gebouwen, die op het eerste oog niet erg indrukwekkend zijn, maar eenmaal losgeweekt van hun vertrouwde context, op een frisse manier aanspreken, zijn kenmerkend voor de reeks die de fotograaf de afgelopen jaren heeft gemaakt. De foto’s van onder andere huizen, winkels en rotondes zijn abstracter dan zijn oude, meer politiek geëngageerde werk waarmee hij zijn naam vestigde. Ze stalen de rust uit die de fotograaf ook in zijn eigen leven lijkt te zoeken, wat niet onbegrijpelijk is wanneer wij zijn eerdere werk in ogenschouw nemen.

Loopbaan
De reis die wij met Depardon in zijn busje maken door de verschillende Franse departementen, wordt in de film afgewisseld door een de reis van zijn carrière. Hij begon zijn journalistieke loopbaan in 1963 in Venezuela, waar hij met gevaar voor eigen leven de burgeroorlog vastlegde. Na deze politieke brandhaard te hebben verslagen, zouden er nog vele volgen: zo was hij bij het het Frans-Algerijnse conflict, de opstanden in Biafra, de Chileense revolutie en de Praagse lente. Bijzondere pareltjes in zijn oeuvre die in de film de revue passeren, zijn het interview met de in Tsjaad gevangen genomen archeologe Françoise Claustre en een bijzonder kijkje achter de schermen bij de verkiezingscampagne van Valéry Giscard d’Estaing, die eveneens getuigen van Depardons politieke engagement. Deze flarden van Depardons geheugen worden op chronologische wijze met de reis in het heden aaneengeregen en worden van commentaar voorzien door de zoetgevooisde Nougaret.

Afslag
Naarmate wij verder komen in het oeuvre van de fotograaf, zien wij hoe hij het bloedige strijdtoneel verruild voor een kleinere sfeer van maatschappelijke instituten, zoals psychiatrische inrichtingen, politiebureaus en rechtbanken, die op indirecte wijze een beeld schetsen van de onderkant van de samenleving. Ook tussen deze fragmenten zitten een aantal bijzondere momenten: zo zien wij onder andere hoe een Noord-Afrikaanse jongen met de rechter in discussie gaat wanneer zijn rijbewijs is ingevorderd, krijgen wij een schrijnend inkijkje in een Italiaanse kliniek en vertellen een paar Franse agenten tijdens een rit over een recente zelfmoord. Het zijn deze bijzondere beelden die een je een breder perspectief bieden op het geëngageerde werk van Depardon en die bovendien kunnen uitnodigen meer werk van de beste man te gaan bekijken.

Conclusie
Al met al is Journal de France een fraaie collage van tevens en hommage aan het werk van Raymond Depardon. De film werpt niet alleen een blik op zijn rijke oeuvre maar leert ons zijdelings ook hoe hij zijn eigen vorm vond en hoe zijn loopbaan tot op heden is verlopen. De film is echter geen uiteenzetting van de manier waarop zijn werk tot stand is gekomen, maar eerder een expositie van allerlei beelden die op hun eigen merites moeten worden beoordeeld, of in het licht van de tijd moet worden gezien. Daarnaast zijn de makers er ook niet op uit om de beelden uitgebreid te contextualiseren om daarmee de documentatiewaarde ervan te benadrukken. Het werk van de maker zelf krijgt voorrang, waardoor je als kijker meer wordt gedwongen om alle beelden over je heen te laten komen en je eerder te laten verwonderen door de blik waarmee Depardon de wereld om zich heen vastlegde. Door het korte commentaar en de bijzondere muziek die het geheel begeleiden, kost dit echter maar weinig moeite.

Over yourisepp

Filmrecensies, filmtheorie en meer...
Dit bericht werd geplaatst in Filmrecensies en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s