Carnavaleske bespiegeling op een turbulente periode

Balada Triste de Trompeta

(Álex de la Iglesia, 2011, 108 min.) – DVD

Toen het Franco-regime begin jaren zeventig in zijn nadagen was aanbeland, was regisseur Álex de la Iglesia nog geen tien jaar oud. Het was een chaotische en onzekere periode in de Spaanse geschiedenis, waarin het volk politiek tot op het bot verdeeld was. In deze persoonlijke film verweefde De la Iglesia zijn jeugdherinneringen met een liefdesverhaal waarin twee clowns strijden om het hart van een beeldschone acrobate. Het resultaat is een vlotte, originele en vermakelijke film waarin symboliek, geschiedenis, humor, leed en romantiek op speelse wijze met elkaar zijn verbonden.    

Verzetsverhaal
Madrid, 1937. De kinderen die zijn toegestroomd naar het circus kijken lachend en vol verwondering naar de act van twee clowns. Routineus voeren de twee geschminkte heren hun nummer op, totdat ze worden opgeschrikt door het geluid van enkele explosies niet ver van hun tent. Even later betreedt een republikeinse commandant de piste en sommeert de artiesten bij hem aan te sluiten. Javier, het zoontje van een van de clowns, kijkt toe hoe zijn vader vertrekt om de francoïsten een halt toe te roepen. Vlak voordat ze ten strijde trekken, vraagt hij of hij zich misschien moet omkleden. “Nee, een clown met een machete zal ze afschrikken.” Daarna trapt de leider de deur open en opent het vuur op de Spaanse fascisten. Hij wordt gevolgd door de clown die als een wildeman op de vijand begint in te hakken. Ze verliezen de slag waarna de geschminkte grapjas in een werkkamp belandt. Zijn zoon, die in de voetsporen van zijn vader wil treden, geeft hij wat carrièreadvies mee. “Je kunt beter een trieste clown zijn. Lach met het lot en neem wraak.” Het zijn dit soort scènes die de subtiele gelaagdheid van de film goed zichtbaar maken. De ietwat serieuze sfeer die wordt opgebouwd, wordt vaak abrupt omgegooid met een flinke dosis zwarte humor en absurditeiten, waardoor de film op bitterzoete wijze vermakelijk is.

Sollicitatie
Wij maken een sprong voorwaarts naar het jaar 1973. De inmiddels volwassen Javier(Carlos Areces) solliciteert naar een baan als clown bij een circus. Sergio, een heetgebakerde man die een domme clown speelt, vraagt hem naar zijn motivatie. “Wil je clown worden omdat het leven je bang maakt?” De onschuldig ogende Javier kijkt nerveus en lichtelijk geïntimideerd om zich heen. Sergio vraagt verder: “Omdat je vader het was? Laat je je graag vernederen?” Met een tegenvraag geeft Javier bevestigend antwoord: “En U?” Sergio blijft hem strak aankijken en zegt: “Zonder dit zou ik moordenaar geworden zijn.” “Ik ook”, antwoordt Javier kort.

Acrobate
De sluimerende moorddadigheid is de gemeenschappelijke deler van beide clowns, maar hun persoonlijkheden lijken op het eerste gezicht totaal verschillend: Sergio (Antonio de la Torre) is een driftige maar gepassioneerde clown met een kort lontje en losse handjes, Javier een zachtmoedige, trieste clown van het type stille wateren, diepe gronden. Sergio kan echter goed met kinderen werken, in tegenstelling Javier, die zegt dat hij zelf nooit kind is geweest. Hun verschillende persoonlijkheden en hun onderlinge spanning worden vergoot en gaandeweg getransformeerd door hun gedeelde object van verlangen, de beeldschone acrobate Natalia (Carolina Bang). Zij heeft een zwak voor beide heren maar haar besluiteloosheid werkt als een rode lap op twee stieren. Zij heeft een relatie met Sergio, die haar uitermate slecht behandeld maar een aantrekkelijke gepassioneerdheid heeft, maar heeft ook een zwak voor de kinderlijke charmes van Javier. Echter wordt Javier in de jacht op zijn droomvrouw steeds weerzinwekkender.

Symboliek
De gebeurtenissen volgen elkaar steeds sneller op, waarbij de chaos en waanzin ook nog eens wordt versterkt door de gebeurtenissen op nationaal niveau. In de film duiken hier en daar wat archiefbeelden op van nieuwsberichten die het geheel een historische lading meegeven. De verhaallijnen komen uiteindelijk op een nerveuze en wervelende wijze samen in een dramatische climax. Het liefdesverhaal doet soms een beetje clichématig aan, maar gelukkig tilt de symboliek het geheel naar een hoger plan. Hierdoor is er genoeg ruimte over om de film op verschillende manieren te interpreteren. Voor de duiding van de symbolische laag is het leuk dat de DVD een interview bevat met de Álex de la Iglesia en Carolina Bang. De regisseur vertelt daarin onder andere over zijn visie op de Spaanse geschiedenis, over de referenties naar andere films en over zijn afkeer van clowns. De film staat op zichzelf ook als een huis, maar het extra inzicht in de beweegredenen van de maker biedt een aangename verrijking. Al met al is De La Iglesia erin geslaagd om de chaos en tweedeling die er destijds heerste op geheel originele wijze te verbeelden en voelbaar te maken.

Over yourisepp

Filmrecensies, filmtheorie en meer...
Dit bericht werd geplaatst in Filmrecensies en getagged met , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s