Symbool van een getroebleerde geschiedenis

Grande Hotel
(Lotte Stoops, 2011, 70 min.) – DVD

In 1955 verrees in het Mozambikaanse kustplaatsje Beira het Grande Hotel. Dit architectonische hoogstandje moest het toonbeeld worden van de Portugese invloedssfeer in deze kolonie. Zestig jaar na dato staat het gebouw er nog steeds, maar de allure die het ooit had is al lang verdwenen. De rijke historie van het bouwwerk wordt door de verhalen van de huidige bewoners en personen die in het verleden bij het hotel betrokken waren goed zichtbaar. Grande Hotel gaat over de tegenstellingen tussen het heden en verleden, de koloniale megalomanie, de politieke invloed op vele mensenlevens en over het hebben van een thuis. 

Historie
Op de archiefbeelden lijkt het hotel in de verste verte niet op de betonnen kolos van vandaag de dag. Hevig verweerd en deels terugveroverd door de natuur die er voor moest wijken, is het pand slechts een schim van het beeld dat de architect ooit voor ogen moet hebben gehad. Ten tijde van de opening was het hotel het grootste in zijn soort van heel Afrika. Het gehele terrein was zo’n 12.000 vierkante meter groot, met weelderige tuinen, tennisbanen, een zwembad en een theehuis. Het hotel telde slechts 120 kamers waardoor er des te meer plek was voor luxueuze casino’s en bars. De gasten die er destijdsverbleven hoefden het niet te verlaten. Er waren winkels, restaurants, een postkantoor, een bank, kapsalons, een discotheek en zelfs een bioscoop. Hoewel al deze overdaad op het eerste gezicht wonderlijk lijkt, had het hotel tegelijkertijd ook een donkere kant van discriminatie, segregatie en paternalisme tegenover de gemiddelde zwarte Mozambikaan die zich geen stenen huis kon veroorloven. “Het is duidelijk een koloniaal product gemaakt door een gek”, vertelt een stem in voice-over.

Wisselwerking 
In Grande Hotel gaat filmmaakster Lotte Stoops in op de geschiedenis van het complex en zijn bewoners en schetst daarmee zijdelings ook de geschiedenis van het koloniale en postkoloniale tijdperk. Ze koos er bewust voor om het heden en het verleden met elkaar te verweven, wat tot uitdrukking komt in de wisselwerking tussen de visuele en de auditieve laag. Stoops laat een aantal ‘stemmen uit het verleden’ aan het woord van onder meer oud-medewerkers en familieleden van functionarissen die klinken als echo’s van de vervlogen tijden. Deze worden geplaatst tegenover de visuele laag die, op enkele archiefbeelden na, vooral uit beelden bestaat van het inmiddels zwaar verweerde gebouw en de mensen die er wonen.

Bewoners
Nadat Mozambique in 1975 onafhankelijk werd, kwam er een nieuwe, communistischeregering aan de macht. Het hotel werd staatsbezit en de toenmalige bewoners werden gedwongen het land te verlaten. Zo zien wij Berta, die geboren en getogen is in Beira, maar als kind van de blanke kolonisten ook haar thuisland diende te verlaten. Zij verruilde Mozambique voor Portugal waar zij zich na 33 jaar nog steeds niet thuis voelt. Destijds mochten de emigranten slechts twintig kilo bagage meenemen en hadden zij vierentwintig uur om te vertrekken. Kwaad lieten velen een spoor van vernieling achter en saboteerden onder andere hun auto’s en het elektriciteitsnet. “Het ergste wat ik heb achtergelaten is mijn hart”, vertelt Berta terwijl zij mijmerend een oud fotoalbum inkijkt.

Onderdak
Het hotel zou gaandeweg onderdak gaan bieden aan zo’n 2500 permanente ‘gasten’, waarvan velen het verval zagen intreden van zowel het hotel als de Portugese invloed. Enkele huidige bewoners leiden ons als kijker rond door het gebouw en vertellen over het harde leven in het hotel dat vooral getekend wordt door armoede en misdaad. Vrijwel alle bewoners zouden hun biezen pakken als ze het zich konden veroorloven. Zoals Moisés, die al acht jaar in het gebouw woont, hun collectieve gevoel mooi samenvat: “Ik moet vooruitkijken naar mijn toekomst en die van mijn kinderen. Als ik hier weg ben kan ik mijn kinderen laten studeren. Dan kunnen ze misschien iemand worden in het leven.”

Sober
Grande Hotel is in stilistisch opzicht een vrij sobere documentaire. Stoops koos er bewust voor om  geen extra licht te gebruiken en de kijker in de letterlijk donkere wereld van de bewoners te leiden. De film kent veel statische shots die veelal een uitgekiende claire-obscure-compositie hebben. De symboliek van het hotel krijgt voorrang ten aanzien van de sociaal-politieke en economische geschiedenis van het land. Er worden geen morele vraagstukken aangesneden en de film is ook niet bedoeld als historisch document. Het gebouw van vandaag de dag wijst zowel direct als indirect op de verschillende processen die haar geschiedenis hebben gevormd, waarbij de verhaallijnen van de verschillende personen samenkomen. Hierdoor fungeert het hotel als een knooppunt dat de verschillende levens met elkaar verbindt, ook wanneer het gebouw binnenkort zal worden gesloopt.

Over yourisepp

Filmrecensies, filmtheorie en meer...
Dit bericht werd geplaatst in Filmrecensies en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s