Een storm in de herfst van twee levens

Niet Zonder Jou
(Petra Lataster-Czisch en Peter Lataster,2010,84 min.) – DVD

In deze aangrijpende en intieme documentaire portretteren filmmakers Peter Lataster en zijn vrouw Petra hun (schoon)ouders in het laatste jaar dat zij samen zullen doorbrengen. Ger Lataster en Hermine van Hall zijn al meer dan 65 jaar gelukkig getrouwd maar de tand des tijds begint langzaam zijn tol te eisen. Ger kampt met zijn toenemende doofheid en is slecht ter been, Hermine lijdt aan kanker en haar geheugen laat haar steeds vaker in de steek. Hun liefde voor elkaar en voor de kunst biedt steun en troost maar beiden weten dat het einde nadert. Niet Zonder Jou is een fraaie, beschouwende documentaire die door zijn nuchtere en intieme stijl even schoon is als ontroerend.      

Levenskunst
“These fragments I have shored against my ruins”, luidt de openingstitel van de film, die ontleend is aan het einde van T. S. Eliots gedicht The Wasteland. Het is een toepasselijke dichtregel die zowel de thematiek als de gelaagdheid van de documentaire kernachtig verwoordt. Enerzijds verwijst het naar de film zelf, die als een bundeling van een aantal vastgelegde stukjes tijd soelaas kan bieden na het heengaan van hun ouders. Anderzijds duidt de verwijzing zelf naar de verbinding tussen het leven en de kunst, hetgeen waarmee de twee hoofdpersonen zich het liefst bezighouden: Ger als kunstschilder en Hermine als fotografe. Hij laat in zijn atelier zijn creativiteit op de vrije loop waarna zij de werken, onder het genot van een kop koffie, van commentaar voorziet. Hermine kijkt soms naar haar oude foto’s om haar geheugen wat op te frissen: “Dan komt er weer iets en dan wordt alles weer een beetje door elkaar gehusseld.” Leven en kunst gaan in Niet Zonder Jou hand in hand en de film zelf staat als het ware op het kruispunt van de twee. Het is een gebalanceerd en intiem portret over liefde, kunst en de woestenij die iedereen aan het einde van het leven tegemoet zal komen.

Frustraties
Twee oude, rimpelige handen rusten zachtjes op de rand van een tafel. Ger kijkt met een peinzende, ietwat droevige blik voor zich uit. Hermine komt in het gat van de deur staan. “Wat zoek je?”, vraagt hij. “Mijn tasje”, antwoordt zij kort. “Daar op de tafel moet het ergens liggen, of aan een stoel hangen.” Inmiddels is zij terug de kamer in gelopen terwijl hij door blijft praten. “Of je hebt het verplaatst ergens anders naartoe. Ik weet het allemaal niet.” Wanneer hij de laatste zin op vermoeide toon uitspreekt, is het onduidelijk of hij de woorden tot haar richt of tot zichzelf uit protest tegen hun huidige situatie. Deze scène is een toonbeeld van de wijze waarop de twee op hun oude dag leven. Hoewel zij zichtbaar veel van elkaar houden, wordt de communicatie steeds moeizamer, wat leidt tot zichtbare frustraties. Hermine weet soms niet goed meer waar ze is of wat ze net gedaan heeft en Ger wordt af en toe overmand door verdriet en onmacht. Hij neemt iedere dag de kwast ter hand om grip te blijven houden op het leven en zichzelf, maar wanneer zijn vouw uiteindelijk overlijdt, wordt het hem echter teveel: “Daar kan geen mens tegenop schilderen.”

Nabijheid
De onherroepelijkheid van het verval wordt soms pijnlijk voelbaar in de film. Op die momenten besef je als kijker even dat je van een afstandje naar een film zit te kijken en weet je dat de rest van de familie Lataster nooit ver weg kan zijn. Hoewel de twee hoofdpersonen met statische shots in beeld worden gebracht of op kalme wijze worden gevolgd, ben je als kijker bewust van de aanwezigheid van de filmmakers. Af en toe werpen Ger en Hermine blikken langs de camera naar hun zoon of schoondochter of biedt een familielid een helpende hand. Zodoende krijg je het gevoel dat de hele familie betrokken is bij het leed en wordt de waarde van de film, als een stukje levensdocumentatie, op subtiele wijze inzichtelijk.

Verlies
Niet Zonder Jou is door de intimiteit en de gebreidelde stijl even schoon als tragisch te noemen. Het is een bitterzoete film die je niet alleen confronteert met het onontkoombare verval van het leven maar je tevens paradoxale schoonheid ervan laat ervaren. Het is door deze thematiek, waar veel mensen liever niet stil bij willen staan, misschien geen gemakkelijke zit maar wel een die je kan laten inzien dat liefhebben en loslaten onherroepelijk met elkaar zijn verbonden. Een extraatje op de DVD is een korte indruk van “Na Aan Het Hart”, een overzichtstentoonstelling van Gers werk vorig jaar. Het levert een kleine positieve noot op de hoofdfilm, waarin het inmiddels iets beter lijkt te gaan met de kunstschilder.

Over yourisepp

Filmrecensies, filmtheorie en meer...
Dit bericht werd geplaatst in Filmrecensies en getagged met , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s