Een koortsachtige romance in de tropen

Tropical Malady
(Apichatpong Weerasethakul, 2004, 125 min.) – DVD

Vorig jaar won de Thaise cineast Apichatpong “Joe” Weerasethakul op het filmfestival van Cannes de Gouden Palm voor zijn eigenzinnige film Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Lives. Hoewel critici wereldwijd de film bejubelden en de maker prezen om zijn uniciteit, was de gemiddelde festivalganger slechts gematigd positief. Zes jaar eerder was Weerasethakuls Tropical Malady een soortgelijk lot beschoren. Toen liepen mensen tijden de screening de zaal uit en klonk er na afloop boegeroep maar wist de film toch de juryprijs in de wacht te slepen. De films van Weerasethakul hebben allemaal iets eigenaardigs, iets experimenteels waarbij je als kijker vaak kunt afvragen waar je nu in vredesnaam naar zit te kijken. Ze kunnen je tegen de borst stuiten maar je kunt er als kijker ook volledig door gegrepen worden. Daarom is het maar goed dat Tropical Malady op DVD is verschenen.

Structuur
Het experimentele karakter van Weerasethakuls films schuilt vooral in de non-lineaire structuur, de suggestieve montage en de onduidelijke relaties tussen de verschillende delen van de film. In dit opzicht is het lastig om de film te reduceren tot een verhaal en te beschrijven waar de film precies over gaat of om draait. Het verhaal is weliswaar belangrijk, maar de mysterieuze en magische sfeer die daaraan vastkleeft net zo. Tropical Malady vertelt twee ogenschijnlijk losstaande verhalen en kan daardoor behoorlijk warrig overkomen op de nietsvermoedende kijker. Daarbij komt ook nog eens dat de ‘normale’ werkelijkheid zonder pardon wordt verweven met een wereld waarin apen kunnen praten en geesten voortleven in de gedachten van anderen. De film kun je dan ook het beste op een gevoelsmatige manier benaderen om tot je eigen interpretatie van het getoonde te komen.

Liefde
De proloog van de film luidt: “Wij zijn allen van nature wilde beesten. Het is onze plicht te worden zoals temmers die hun dieren in toom kunnen houden en ze zelfs kunstjes kunnen leren die ingaan tegen hun dierlijke natuur.” Dan opent de film met een groepje soldaten die in een open weide een lijk hebben gevonden en deze wegbrengen naar een nabijgelegen boerderij. Één van de soldaten heeft via zijn walkietalkie contact met een meisje met wie hij plagerig flirt. We zien de groep van een afstandje gefilmd totdat de camera ineens langzaam vooruit beweegt en er plotseling een Thais tienerpopliedje aanzwelt. In het volgende shot zien wij ineens een naakte man traag door dezelfde weide lopen: de toon van Tropical Malady is gezet. De rest van dit eerste deel gaat over een ontluikende liefde tussen één van de soldaten, genaamd Keng en Tong een jongen die op de boerderij woont. Samen gaan ze uit in Bangkok, bezoeken ze het platteland en maken ze motorritjes.  Vlak voor het einde van het eerste deel zien wij Tong op zijn bed liggen en langzaam ontwaken. Dan verlaat hij de kamer  en zien wij Keng de kamer binnenkomen en die op het bed gaat zitten en een aantal foto’s van Tong bekijkt. Op de achtergrond horen wij buurtbewoners praten over een vreemde voetafdruk en de geheimzinnige verdwijning van hun vee.

Jungle
Dan begint plotsklaps een compleet ander verhaal getiteld De Weg van de Geest. Ooit was er een boosaardige Khmer sjamaan die in dieren kon veranderen en mensen kwelde. Een jager doodde hem en sloot zijn geest op in het lichaam van een tijger. In dit tweede deel, waarin dezelfde acteurs spelen, maakt een jager opnieuw jacht op de tijger/geest. Wij worden langzaamaan steeds dieper in de jungle geleid, waar wij niets anders horen dan krekels, de bladeren in de wind en soms een onheilspellende kreet die in de verte opklinkt. Overdag schijnt de zon door het bladerdak en breekt je als kijker bijna spontaan het zweet uit bij het zien van de lome, dampende jungle. ’s Nachts verandert deze omgeving in een onheilspellend zwarte wereld waar geesten verschijnen en verdwijnen en het is hier waar de film op hypnotiserende wijze beklemmend wordt. Dit alles komt langzaam tot een einde waarin er een confrontatie plaatsvindt, een pratende aap hulp biedt en de jager uiteindelijk op koortsachtige wijze inzicht krijgt in zijn eigen angsten en verlangens.

Uitdaging
Degenen die tijdens het filmkijken van puzzelen houden, komen bij Tropical Malady zeker aan hun trekken. Om deze reden is het goed dat deze bijzondere film op DVD is verschenen. Aan de andere kant is het jammer dat de DVD-release erg magertjes is: het bevat naast een trailer en een eenvoudige hoofdstukindeling geen extra’s die wellicht wat meer inzicht hadden kunnen geven in de bedoelingen van de maker. Echter is het dan weer aannemelijk dat deze vorm van duiding en de wens om een sluitende betekenis te creëren, twee dooddoeners zijn voor de hele magie van de film. Weerasethakul geeft in interviews te kennen dat zijn films niet bedoeld ‘moeilijk’ zijn, maar dat het bieden van een (sluitend) verhaal van minder belang is dan de totaalervaring van de film. In dit opzicht sluit hij zich bijvoorbeeld aan bij filmmakers als David Lynch en Béla Tarr, die ons tijdens het kijken niet alleen op het verhaal willen laten letten, maar op alle andere zintuiglijke informatie die via het beeld en geluid tot ons komt. De uitdaging voor de kijker schuilt dan ook in de bereidwilligheid of het vermogen om je ideeën over de film (of over film in het algemeen) los te laten en je open te stellen voor alle subtiele indrukken die Weerasethakuls universum je biedt. Goed, het is even wennen maar zo’n open houding zorgt er in ieder geval voor dat het leuk blijft om de film nog eens aandachtig te gaan bekijken.

Over yourisepp

Filmrecensies, filmtheorie en meer...
Dit bericht werd geplaatst in Filmrecensies en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s