Het donkere geheim achter de Amerikaanse gaswinning

Gasland

(Josh Fox, 2010, 107 min.)

Documentairemaker Josh Fox ontdekt in de Verenigde Staten een verontrustend verband tussen de toenemende gaswinning en het stijgende aantal gezondheidsproblemen onder de lokale bevolking. Terwijl de boortorens als paddenstoelen uit de grond schieten, lijkt de volksgezondheid omgekeerd evenredig te gronde te gaan. Op sommige plaatsen is het leidingwater al jaren niet meer drinkbaar en leggen dieren massaal het loodje, De gaswinningsbedrijven spelen echter de vermoorde onschuld. In deze voor een Oscar genomineerde documentaire gaat Fox op onderzoek uit en krijgt de kijker een afschrikwekkend beeld van wat er zich onder zijn voeten afspeelt.

Performance
“Hi, my name is Josh Fox, maybe I’ll start at the beginning. This is Dick Cheney…. ehm no, maybe I’ll start a different beginning. This is my house, It’s in the middle of the woods.” Fox houdt zijn film persoonlijk en deelt zijn eigen ervaringen om de kijker bij zijn verhaal te betrekken. In 2008 bood een gaswinningsmaatschappij $100.000 om op zijn landgoed in Pennsylvania te mogen boren. In plaats van direct akkoord te gaan besluit hij op onderzoek uit te gaan. Zijn bevindingen zijn dermate schokkend geweest dat hij besloot er een documentaire van te maken.

Republikeinen
“I’m not a pessimist I’ve always had a great deal of faith in people. That we wouldn’t succumb to frenzy or rage or greed. That we figure out a solution without destroying the things that we love.” Met een zachte, diepe voice over-stem introduceert Josh Fox zichzelf als filmmaker. Wij zien hem met een gasmasker op en een banjo in de hand voor de camera verschijnen, gevolgd door de filmtitel. In deze eerste minuut van Gasland is de toon gezet en zal iedere vaderlandslievende Amerikaan zich aangesproken voelen.

In het hart van de film ligt een wij/zij-dichotomie zoals die bijvoorbeeld ook in de films van Michael Moore tot uiting komt. ‘Wij’ staat in dit geval voor de gewone, hardwerkende, doorsnee Amerikaan die voor zijn gezin probeert te zorgen. ‘Zij’ behelst de kwade macht van de grote gas- en oliemaatschappijen met CEO’s die zichzelf schaamteloos verrijken over ‘onze’ ruggen.

Evenals bij veel sociale misstanden die zijn collega filmmaker Michael Moore aankaart, wijst ook Fox het overheidsbeleid van George W. Bush aan als grote boosdoener en daarbij Dick Cheney in het bijzonder. Als voormalig directeur van olie en gas-producent Halliburton zou Cheney belangenverstrengelingen hebben gekregen op het moment dat hij vicepresident werd.  Hij paste de wetgeving zo aan dat het boren naar gas gemakkelijker werd en dat met chemische middelen waarvan de effecten op de natuur zijn te overzien. Dit mede doordat veel van de chemicaliën niet eens openbaar worden gemaakt.

Vuur uit de kraan
Het grote probleem bij gasboringen is het zogenaamde ‘hydraulic fracking’, waarbij het grondwater en soms ook de lucht dusdanig met chemicaliën wordt vervuild dat het schadelijk kan zijn voor de gezondheid. Fox bezoekt een aantal slachtoffers die klagen over hoofd- en buikpijn, of het feit dat hun reuk en smaakzin drastisch is verminderd. In sommige huishoudens bevat het leidingwater zoveel gas dat er een enorme steekvlam ontstaat wanneer je de kraan openzet en er een aansteker bij houdt. Eveneens ondervraagt de filmmaker een aantal onderzoekers en experts die de gevaren onderstrepen en woont hij in New York een hoorzitting bij waar de gasexploitanten aangeven niet verantwoordelijk te zijn en de risico’s ontkennen.

Loutering
Anders dan bij Moore is het optreden van Fox veel ingetogener en lijkt hij de confrontatie met ‘de schuldigen’ liever uit de weg te gaan. Hij profileert zich meer als onderzoeker die de omvang van het probleem in kaart wil brengen en bezorgd is over de situatie. Dit laatste kan als de makke van de film gezien worden. Hoewel Fox een schrikbarend beeld schetst van de werkwijze in de gasindustrie en de manier waarop gewone burgers hiervan de dupe worden, hopen de meeste kijkers toch meer op een louterende confrontatie met de verantwoordelijken. Waarschijnlijk is dit de reden waarom Michael Moores strategie zo succesvol is en een documentaire als Inside Job (Charles Ferguson, 2010), die hetzelfde venijn heeft, wel een Oscar in de wacht wist te slepen.

Over yourisepp

Filmrecensies, filmtheorie en meer...
Dit bericht werd geplaatst in Filmrecensies en getagged met , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s