Fotografie en levenskunst op ’s werelds grootste vuilnisbelt

Waste Land

(Lucy Walker, 2010, 98 min.)

Het leven van de vuilnisplukkers op de belt van Jardim Gramacho verandert voorgoed door het kunstproject van de vermaarde fotograaf Vik Muniz. Waste Land is een prachtige, hartverwarmende feelgood-film over kunst, de kracht van samenwerking en het najagen van dromen.

De 7 miljoen kilo afval die de inwoners van Rio de Janeiro dagelijks produceren, wordt gestort op Jardim Gramacho: de grootste vuilnisbelt van de wereld. Sinds de jaren zeventig werken hier duizenden zogenaamde ‘catadores’: vuilnisplukkers die speuren naar recyclebare materialen en deze doorverkopen. Het merendeel van hen woont in erbarmelijke omstandigheden in de favela aan de rand van de belt, en van de samenleving. Al jarenlang proberen zij hun levensstandaard van hun gemeenschap te verbeteren en hun beroep erkend te krijgen.

De Braziliaanse kunstfotograaf Vik Muniz is een van de meest succesvolle kunstenaars in het buitenland. Evenals de vele catadores groeide hij op in een favela, maar door zijn succesvolle carrière als kunstenaar in New York is zijn leven nu rooskleuriger. Muniz is zijn roots nooit vergeten en wil zijn succes nu inzetten om iets terug te doen voor hen die het minder hebben getroffen. Door zeven van hen te portretteren en een expositie te organiseren probeert de fotograaf maatschappelijk bewustzijn te kweken voor de positie van de catadores.

In de documentaire worden enerzijds Vik, zijn persoonlijke successtory en zijn artistieke idee belicht, anderzijds de persoonlijke verhalen van de catadores die hij portretteert. Stuk voor stuk zijn zij mensen met het hart op de goede plaats en hun menselijke waardigheid verkiezen boven de financiële zekerheid die bijvoorbeeld prostitutie of drugshandel biedt. Hoewel zij arm zijn, ogen de bewoners van Gramacho erg gelukkig. Walker contrasteert hiermee op een originele wijze de koude, materiële kant van het afval, de abstracte samenleving van overvloed, met de warme menselijke kant van de belichaamde emotie en concrete sociale relaties.

Zo volgen wij onder andere de jonge twintiger Tiaõ die op zijn elfde begon op Gramacho en inmiddels een eigen recyclingbedrijfje runt, Suelem een jonge moeder die in verwachting is van haar tweede kind en droomt ooit met kinderen te werken en Irma, de kok die op de vuilnisbelt eten bereidt van het beste voedsel wat zij kan vinden. Het optimisme en de hoop op een betere toekomst worden vaak op de proef gesteld door de grimmige zaken die zich voordoen of aan het licht komen. Zo werd onder andere Tiaõs bedrijf beroofd door een gewapende overvaller en duiken er tussen het afval af en toe menselijke resten op. Soms zijn de bewoners hopeloos en ten einde raad, maar het project van Muniz zet gelukkig zoden aan de dijk en volgen de positieve gebeurtenissen elkaar in hoog tempo op.

De film bevat naast de persoonlijke verhalen veel indrukwekkende beelden van Gramacho, waar dag en nacht en gewerkt wordt. Als kijker krijg je soms het gevoel bedolven te worden onder een lawine van afval en krijg je een goed beeld van het harde leven van een catador. De etherische muziek van Moby geeft de film bij vlagen een onheilspellende toon mee, maar dit steekt des te meer af tegen de up-beat toon die het leeuwendeel van de film kenmerkt.

De portretfoto’s vormen de basis voor de kunstwerken die Muniz in samenwerking met de bewoners van Gramacho maakt. De afbeeldingen worden daarna geprojecteerd op de vloer van zijn studio en ingevuld met vuilnis wat vervolgens weer gefotografeerd wordt. De vuilnisplukkers leven zichtbaar op door de samenwerking met Muniz en zijn ontroerd door het eindresultaat. Tiaõ mag mee naar de veiling van het werk in Londen, waar de documentaire tot zijn hoogtepunt komt. Daarna lijkt alles mogelijk voor de catadores.

Waste Land is een prachtige en oprechte feelgood-documentaire over mensen met een ongebreidelde levenslust. De film gaat niet zozeer over de kunstwerken zelf als wel de totstandkoming ervan: over het koesteren van dromen, het overkomen van tegenslagen en de kracht van menselijke samenwerking. Het is een inspirerende film over een plek op aarde waar niemand graag zou willen leven en werken, maar waar mensen ook verliefd worden en, wanneer er iets fout gaat, iedereen direct voor je klaarstaat: iets wat wij in onze westerse, anonieme consumptiemaatschappij lijken te zijn vergeten. Het is dan ook geen wonder dat deze film tal van publieksprijzen in de wacht wist te slepen.



Over yourisepp

Filmrecensies, filmtheorie en meer...
Dit bericht werd geplaatst in Filmrecensies en getagged met , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s